Shin Nen Keiko – door Jan Bloem

Jan Bloem schrijft weer een interessante column voor de Taiko. Het onderwerp van deze column: Shin Nen Keiko.

“Voor Jan Kallenbach, wiens inspiratie voortleeft.”

2024 begint haar poorten te sluiten, terwijl de deur naar 2025 zich langzaam opent. Voor vele mensen een moment van bezinning, die zich doorgaans laten vertalen in ‘goede voornemens’. Goede intenties die in veel gevallen net zo gemakkelijk worden vergeten als dat ze gemaakt zijn. Wellicht gebeurt dat, omdat mensen in het maken van goede voornemens een belangrijk aspect vergeten, namelijk het zich ontdoen van de invloed van het oude?

De laatste jaren zien we in vele dojo waar Japanse vechtkunsten worden onderwezen dat rond de jaarwisseling een zogenaamde Shin Nen Keiko (新年稽古) wordt georganiseerd. Dit is een Japans begrip dat letterlijk vertaalt “Nieuwjaarstraining” betekent. Het concept draait om het markeren van een nieuw begin, waarbij lichaam en geest worden gezuiverd en de intentie wordt gezet voor groei en verbetering in het nieuwe jaar. En hierin schuilt wellicht wederom een maatschappelijke meerwaarde van karate: Er wordt dus niet ‘zomaar’ een goed voornemen gedaan. Nee, door intense fysieke inspanning proberen we ons systeem te zuiveren, waardoor we onszelf in staat stellen het oude los te laten, zodat er ruimte ontstaat om het nieuwe te omarmen. Ik vind dit persoonlijk om vele redenen een waardevol fenomeen. In dit artikel wil ik graag uitleggen waarom.

Het belang van rituelen

Dimitris Xygalatas is een van de belangrijkste onderzoekers naar het belang van rituelen voor psychologisch welzijn. Zijn werk, samen met dat van andere wetenschappers zoals Catherine Bell en Roy Baumeister, toont aan dat rituelen een fundamentele rol spelen in het reguleren van emoties, het bevorderen van sociale verbindingen en het geven van betekenis aan ervaringen. De positieve invloed van zowel persoonlijke als collectieve rituelen uit zich onder andere in de volgende kernpunten:

• Emotionele Regulatie:
  • Rituelen helpen mensen om met stressvolle en onzekere situaties om te gaan. Ze bieden structuur en voorspelbaarheid, wat rustgevend werkt.
  • Rituelen kunnen emoties reguleren door spanning te verminderen en een gevoel van controle te geven.
• Sociale Verbondenheid:
  • Collectieve rituelen versterken de banden binnen groepen. Door samen deel te nemen aan betekenisvolle activiteiten, voelen mensen zich meer verbonden en ondersteund.
  • Dit bevordert niet alleen sociale cohesie, maar ook individuele veerkracht.
• Symboliek en Betekenis:
  • Rituelen maken gebruik van symboliek om abstracte concepten zoals verlies, overgang en verandering begrijpelijk en hanteerbaar te maken.
  • Ze bieden een kader om betekenis te geven aan moeilijke ervaringen, zoals rouw of levensovergangen.
• Fysiologische Effecten:
  • Sommige rituelen, vooral die met fysieke componenten zoals dansen of KARATE(!) activeren het lichaam op manieren die de aanmaak van endorfines en oxytocine bevorderen. Dit draagt bij aan een gevoel van welzijn.

Dit maakt rituelen niet alleen cultureel waardevol maar ook psychologisch essentieel. Het psychologische belang van een ritueel zoals Shin Nen Keiko is dus groot omdat rituelen diep ingrijpen in onze mentale en emotionele systemen. Ze hebben niet alleen een symbolische waarde maar ook een concrete psychologische werking op het individu en de groep. Het ritueel helpt ons om:

• Oude lasten los te laten.
• Een gevoel van richting en focus te ontwikkelen.
• Mentale en fysieke kracht op te bouwen.
• Verbinding te voelen met zichzelf en anderen.

De structuur van Shin Nen Keiko

Voor de lezers die nu denken: “Wauw, dat zou ik ook wel willen!” dan nu iets meer over de structuur van dit ritueel. Hoe ziet een ‘shin nen keiko’ er volgens het boekje uit? Hoewel de exacte invulling per dojo en discipline kan verschillen, bevat Shin Nen Keiko doorgaans de volgende elementen:

• Rituele Opening
  • Vaak begint Shin Nen Keiko met een Shinto-inspiratieritueel, zoals een moment van stilte of een gezamenlijke ademhalingsoefening.
  • Deze opening symboliseert de zuivering van de geest en het omarmen van een positieve intentie.
• Intensieve Fysieke Training
  • Het fysieke deel benadrukt doorzettingsvermogen en discipline, met uitdagende oefeningen die deelnemers tot hun fysieke en mentale grenzen brengen.
  • Het zweet dat vrijkomt, wordt vaak symbolisch gezien als een vorm van reiniging.
• Mentale Reflectie
  • Naast de fysieke inspanning wordt tijd genomen voor introspectie: wat wil je loslaten, en waar wil je in groeien?
  • Soms worden doelen voor het nieuwe jaar uitgesproken of geschreven, zodat deelnemers een duidelijke intentie hebben om op voort te bouwen.
• Sociale Verbinding
  • Vaak wordt Shin Nen Keiko afgesloten met een moment van gezamenlijkheid, zoals het delen van thee, eten of een toost. Dit versterkt de band tussen de deelnemers en het gevoel van gemeenschap.

De Rol van Ademhaling en Fysieke Inspanning

Een aspect wil ik hier nog even uitlichten, namelijk de rol van ademhaling en fysieke inspanning. Deze elementen spelen namelijk een cruciale rol in Shin Nen Keiko.

• Ademhaling

Ademhalingsoefeningen worden gebruikt om focus en kalmte te bevorderen. Ze symboliseren het opnemen van nieuwe energie (inademen) en het loslaten van spanning (uitademen). Het uitvoeren van kata als ‘Sanchin’ of ‘Tensho’ passen in die zin om heel veel redenen heel goed in dit ritueel.

Daarnaast kent de Shinto traditie vele specifieke ademmethoden die specifiek voor dit ritueel ontworpen zijn. En we kunnen natuurlijk ons beroepen op oefeningen uit de verschillende ‘qi gong’ tradities. Kortom, het element van ademhaling kan op verschillende, grondige manieren worden bediend.

• Fysieke inspanning

Een ander element van het ritueel is (intensieve) fysieke inspanning. Het idee is dat door intensieve bewegingen de spanning letterlijk wordt ‘uitgezweet’. De fysieke uitdaging dwingt beoefenaars om aanwezig te blijven in het moment en zich volledig te concentreren. En zoals ik in de inleiding al aangaf, verschillende dojo kiezen voor verschillende vormen van fysieke inspanning. In navolging van sensei Sydney Leyenhorst doe ik zelf graag 108 keer een specifieke kata of andere oefening. 108 is een symbolisch getal in het Boeddhisme. Ik combineer dit dan vaak met een uur ‘ritsu zen’, de befaamde staande meditatie zoals deze door wijlen Jan Kallenbach ooit in de karatewereld werd geïntroduceerd. Andere dojo kiezen er voor om een combinatie te maken van bijvoorbeeld push ups, squats, sit ups en karatetechnieken. Allemaal gericht op een uitdagende fysieke inspanning.

Conclusie

Shin Nen Keiko is een krachtig ritueel dat fysieke inspanning, mentale zuivering en sociale verbinding combineert om een nieuw begin te markeren. Het biedt een uniek kader om zowel lichaam als geest in balans te brengen en vol intentie een nieuw hoofdstuk te beginnen. Wat wellicht leuk is voor de (oud) cursisten van de verschillende kaderopleidingen van de KBN, is dat Shin Nen Keiko naadloos aansluit bij de zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan. Het ritueel ondersteunt autonomie, competentie en verbondenheid, wat bijdraagt aan intrinsieke motivatie, persoonlijke groei en welzijn. Deze sterke psychologische basis bekrachtigt in feite nogmaals waarom rituelen als Shin Nen Keiko zo krachtig en betekenisvol zijn.

Ik zou zeggen, doe er je voordeel mee! Voor nu wens ik iedereen een prachtig 2025 waarin je een goed uitgangspunt voor jezelf hebt gerealiseerd om nieuwe uitdagingen aan te gaan, zonder steeds door het verleden te worden ingehaald!

Alle columns van Jan

Lees hieronder de eerdere colums van Jan Bloem!