Bruce Lee raakte geïnspireerd door Nederlandse Karateka!

In dit tijdperk van digitale informatieoverdracht lijkt het boek het onderspit te delven. Ik was daarom erg nieuwsgierig hoe kennis en kunde in Nederland op papier wordt overgedragen.

Mijn zoektocht naar Nederlandstalige auteurs, die Nederlandstalige boeken over karate hebben gepubliceerd, begon dan ook bij de Koninklijke Bibliotheek, waar elk zichzelf respecterende auteur hoort te liggen. Vervolgens struinde ik online boekenwinkels af, inclusief Nederlandse en internationale antiquariaten. Wel beperkte ik mij tot alleen publicaties over karate. Vertalingen en aanverwante onderwerpen zoals karate gecombineerd met andere budo sporten, zelfverdediging, filosofie, etc. liet ik links liggen.

door Boudewijn Meijer

Jon Bluming was nét te laat

Net als zovelen onder ons, dacht ook ik dat Jon Bluming wel de allereerste publicatie op zijn naam zou hebben staan, maar nee, dat was niet het geval.

Gepubliceerd in 1961, in eigen beheer, en in een zeer beperkte oplage van slechts 500 stuks, staat boven aan de lijst Hans Harthoorn, de nestor van Shotokan Nederland, met Karate-do: de vijf hei-ans. De heer Harthoorn heeft er niet van kunnen rentenieren, zoals een Dan Brown of J.K. Rowling, en dat was ook niet zijn insteek. Wel is Karate-do: de vijf hei-ans nu aan te merken als een zeer zeldzame uitgave voor verzamelaars en liefhebbers, daar geen enkel exemplaar in de markt wordt aangeboden.

Twee jaar later pas publiceerde Jon Bluming – die Kyokushinkai in Nederland introduceerde – Karate-do: Theorie en Praktijk. Zou hij wellicht geïnspireerd zijn geweest door Hans Harthoorn Wie zal het zeggen!

Nederlandstalige karate boeken

Onderstaande lijst geeft een compleet overzicht van alle Nederlandse publicaties die zijn uitgegeven door een Nederlandse auteur. Let wel, het kan heel goed zijn dat de lijst niet compleet is, omdat er uitgaven in eigen beheer* zijn uitgegeven, waarvan ik het bestaan niet heb kunnen ontdekken.

*Eigen beheer, wil zeggen dat de auteur de uitgave volledige zelf heeft bekostigd en verkoopt. Er is dan geen gebruik gemaakt van een uitgever.

Een exemplaar dat heel veel edities heeft gekend, is Karate-do van François van Haesendonck en M. Meeuws. De rijpere karateka’s onder ons hebben waarschijnlijk allemaal nog een exemplaar in de boekenkast staan.

De eer met betrekking tot de meeste publicaties over een bepaalde stijl gaat zonder twijfel naar Kyokushinkai. Ruim een kwart van alle publicaties zijn gerelateerd aan Kyokushinkai, met in het kielzog Wado ryu, Shotokan en Goju ryu.

De meest productieve auteurs zijn toch wel Herman Godschalk (Kyokushinkai) en François van Haesndonk (Shotokan).

Algemene conclusie is dat voor een klein land als de onze, het aantal gepubliceerde werken niet eens zo slecht is. Vooral wanneer je je realiseert dat vanuit een commercieel oogpunt Nederland natuurlijk een zeer kleine markt is.

Welke onbehandelde onderwerpen verdienen een boek?

Ik zou nog wel behoefte hebben aan een stuk verdieping in bijvoorbeeld één specifieke techniek.

Neem bijvoorbeeld één van de jongste technieken, de Mawashi-geri, die waarschijnlijk pas na de Tweede Wereldoorlog werd geïntroduceerd toen karate als een sport werd beschouwd.

Er zijn zoveel verschillende uitvoeringen en raakpunten, dat het eigenlijk wel een publicatie verdient. Kijk alleen al naar de Mawashi-geri als een low-kick. Deze kun je als neergaande trap aan de zijkant van de knie plaatsen, of het kan simpel horizontaal op het bovenbeen geplaatst worden, en ga zo maar door.

Ik realiseer mij dat het stijl overstijgend zal zijn, maar daarmee niet minder interessant.

Ook kom je weinig tot geen publicaties tegen, zover mij bekend, over de didactiek van de wedstrijdelementen Kata of Kumite. Een 2.0 versie van Otti Roethof zijn publicatie Karate : een handboek voor trainer, coach en karateka, zou interessant leesvoer zijn.

Is er een toekomst voor boeken over karate?

De grote almachtige vraag is of er überhaupt een toekomst is voor de overdracht van kennis, kunde en ervaring in boekvorm. De uitvoering van een Mawashi-geri is immers op YouTube veel beter te illustreren dan in een geschreven omschrijving, is het niet?

Helemaal waar, maar het vergaren van kennis op actieve wijze (het lezen) en in een langzamer tempo (jouw eigen tempo), heeft een positief effect op het verwerken van kennis en kunde. Het eindeloos kijken naar YouTube filmpjes is gewoon minder effectief dan het geschreven woord tot je nemen vanuit het perspectief van zelfontwikkeling.

Zou een ideale publicatie over, bijvoorbeeld, de Mawashi-geri, er niet eentje zijn met QR-codes, die verwijzen naar filmpjes die de inhoud van het boek ondersteunen?

De volgende vraag is dan, hoe kunnen wij kennis en kunde in boekvorm stimuleren? Nou ik weet het wel!

Dan graad? Ga maar vast schrijven

Of je nu afstudeert op de hogeschool of een academische titel nastreeft, je zult moeten publiceren. De scriptie of thesis, zal vereeuwigd moeten worden op papier, of een digitaal equivalent.

Is het hooghartig om te stellen dat 6de Dan en hoger te vergelijken is met een doctoraal, en 3de t/m 5de Dan gelijkgetrokken mag worden met een master? Nu heb ik een zeer beperkt inzicht hoe de exameneisen ontwikkeld en toegepast worden voor de verschillende stijlen, maar is het een gek idee om op doctoraal niveau een publicatieplicht in te stellen als examenonderdeel?

De kennis en kunde die nu opgedaan wordt tijdens, bijvoorbeeld een 6de Dan examen, wordt op het ogenblik niet gedeeld, behalve wellicht in de eigen dojo waar men zijn of haar examen heeft voorbereid. En wat gebeurt er met die kennis over tien tot vijftien jaar? Hoe kan die kennis en kunde andere inspireren, buiten de dojo, wanneer het niet is vastgelegd?

Als niet-academisch geschoolde karateka, zou ik een groot voorstander zijn van een publicatieplicht, zodat ook ik als eenvoudige 1ste Dan’er aan zelfontwikkeling kan doen tijdens een druilige winteravond voor de open haard of warmtepomp, al klinkt dat laatste een stuk ongezelliger.

Conclusie

Expertise alleen verbaal overdragen is een garantie voor misinterpretatie van kennis, kunde en gedachtegoed. Niemand kan ons immers de ontwikkeling, en toepassing uitleggen van Anko Itosu’s Kusanku Sho! Het is en blijft giswerk wat het werkelijke gedachtegoed van Itosu was.

Het delen van kennis en kunde in geschrift is en blijft van essentieel belang. Neem bijvoorbeeld een Bruce Lee, die de kunst van het vechten een internationaal podium heeft gegeven. Zijn bibliotheek, zo wordt beweerd, bestond uit een kleine 2000 boeken. Of de goede man ze ook allemaal heeft gelezen, valt ernstig te betwijfelen.

Wil jij je fantasie echt helemaal de vrije loop laten, dan heeft een Nederlander wel indirect invloed gehad in de ontwikkeling van Bruce Lee, althans volgens James Bishop, beheerder van The Bruce Lee Library Research Project. In de boekenkast van Bruce Lee lag namelijk een exemplaar van Hans Harthoorns Karate-do: de vijf hei-ans!

Boudewijn Meijer

Benieuwd naar de andere artikelen van Boudewijn? Lees ze via onderstaande links!